O Stresie, Emocjach i Równowadze Półkul

Jak działa cały mózg?

Każdy z nas ma dostęp do pełnego potencjału swojego mózgu – do mądrości prawej i lewej półkuli, do intuicji, logiki, kreatywności i decyzji. Problem w tym, że rzadko kiedy działamy „całym mózgiem”. Najczęściej funkcjonujemy tylko z jednej strony – tej, która dominuje.

Prawa półkula to ta „alternatywna” – otwarta na wybory, obrazy, emocje, odczuwanie.

Lewa – „dominująca” – decyduje, wybiera, analizuje. Razem tworzą zespół idealny, ale tylko wtedy, gdy nie blokuje ich stres. Stres wyłącza mózg. Silny stres emocjonalny to największy wróg pełnej pracy mózgu. Wystarczy kilka minut intensywnego lęku, wstydu czy poczucia zagrożenia, by nasza „pojemność mózgu” spadła nawet o 75%. To dlatego w stresie nie umiemy myśleć jasno, gubimy słowa, podejmujemy dziwne decyzje albo w ogóle nie potrafimy zdecydować.

Gdy ciało migdałowate (centrum emocji) przejmuje stery, nasza racjonalna część – kora przedczołowa – zostaje dosłownie „odłączona”. Jak mówi prof. Dennis Charney z Uniwersytetu Yale: „Silny stres może neurologicznie zmienić funkcjonowanie waszego mózgu.” I to nie metafora. To fakt.

Emocje – fundament myślenia

Choć często myślimy, że emocje przeszkadzają w logicznym myśleniu, w rzeczywistości to one są jego warunkiem. Badania António Damásio z Uniwersytetu Południowej Kalifornii, pokazują, że ludzie, u których uszkodzona została część mózgu odpowiedzialna za emocje, tracą zdolność podejmowania decyzji. Nie dlatego, że nie rozumieją faktów – ale dlatego, że nie czują. Nie wiedzą, co jest dla nich dobre, nie potrafią wybrać, co ich porusza, co ma sens. Bez emocji nie da się żyć naprawdę.

Jak pamięć i emocje malują nasz świat

Hipokamp zapisuje wspomnienia faktów.

Ciało migdałowate – wspomnienia strachu.

Zwoje istoty białej sterują przyzwyczajeniami.

Móżdżek uczy się poprzez powtarzanie.

Kiedy przeżywamy traumę – czy fizyczną, czy psychiczną – te struktury zaczynają działać inaczej. Niektóre wspomnienia zostają „zablokowane”, inne z kolei – wciąż się odtwarzają, jakby nasz mózg próbował coś naprawić. W stanie napięcia i stresu nasz mózg nie postrzega świata w całości – tylko przez filtr dawnych doświadczeń. To właśnie ten filtr – neurologiczny i emocjonalny – sprawia, że na nowe sytuacje reagujemy starym schematem. Dopóki nie zdecydujemy się spojrzeć inaczej.

Świat jako barwa

Wyobraź sobie, że każdy Twój zmysł to odcień farby, którą malujesz swoje życie. Dotyk, ciepło, wzrok, ból, dźwięk, zapach, smak – każdy z nich dodaje coś do obrazu, jaki widzisz. Niektórzy „malują” głównie dźwiękiem, inni światłem, jeszcze inni – emocją. A jednak całość tworzy dopiero harmonia. Bo cały mózg działa wtedy, gdy widzimy, czujemy i myślimy jednocześnie. Gdy pozwalamy emocjom płynąć, zamiast je blokować. Gdy jesteśmy obecni – i w sercu, i w głowie.